50’s KOMUNIZM I AMERYKAŃSKA STONKA ZIEMNIACZANA

Czy słyszałeś o ‚propagandzie stonki ziemniaczanej’ w lat pięćdziesiątych?

Więc tutaj w Polsce ludzie uwierzyli, że paskudni Amerykanie zrzucili  stonkę ziemniaczaną ze swoich samolotów nad Wschodnimi Niemcami. Ta inwazja owadów, rozprzestrzeniła się też i na Polskę. Stonkę trzeba było wytępić za pomocą Azotoxu, bardzo toksycznego detergentu, który jest bardziej niebezpieczny dla ludzkiego organizmu niż sama stonka (dodatkowa porcja białka na ziemniakach). Brzmi to trochę jak Irlandzka Głodówka i zainfekowane przez Brytyjczyków ziemniaki. Na szczęście tutaj, w Polsce, stonka nie zabiła połowy ludności. Celem propagandy było odwrócenie uwagi narodu polskiego od pokus kultury zachodniej, kryzysu moralnego i nikczemnego wpływu, jaki mogła ona wywierać na pokojowy, idylliczny blok wschodni. Ale pod dywanem względnego spokoju, dochodziło tutaj do przerażających rzeczy, potajemnie i po cichu.

Moja mama była wtedy małą dziewczynką i nadal pamięta agresywny atak stonki, zapach Azotoxu, który musiała rozpylać na amerykańskie owady, które pełzały po liściach ziemniaków. Mówi, że starsi ludzie nigdy przed tem nie widzieli tych paskudnych owadów i gdyby nie szybka akacja eksterminacji, tamtego roku ze zbiorów ziemniaków nie pozostało by nic. Nie mam pojęcia, co myśleć. Mówi się, że w każdej plotce jest trochę prawdy. Fake news i operacje fałszywej flagi znane są od czasów Rzymian!

Lata pięćdziesiąte w Europie Wschodniej były okresem, w którym komunizm najbardziej dał się we znaki. Słuchając starszych ludzi, którzy przeżyli te trudne lata, w mojej wyobraźni powstały specyficzne obrazy. Przez większość czasu mam wrażenie, było ciemno i bardzo zimno, ludzie byli przerażeni i bardzo biedni. Po śmierci Stalina w roku  1953, bardzo ścisła kontrola informacji z Zachodu rozluźniła się. The New Style Look dotarł do Polski w połowie lat pięćdziesiątych, przyniosło to ze sobą potrzebę głębszego wyrażania siebie, jako indywidualnej jednostki. Pod tragiczną i komediową maską komunizmu w polskim designie zaczęły pojawiać się ciekawe pomysły.

***

Piękno każdego dnia. Dobre wzorce masowej produkcji są wartością ekonomiczną. Dobre wzory to także wartość kulturowa ~ Wanda Telakowska

***

Początkowo polscy inżynierowie i konstruktorzy tworzyli nowe, innowacyjne wzornictwo. Później zaczęto zatrudniać młodych absolwentów szkół artystycznych. Muszę przyznać, że dopiero niedawno dzięki polskiej patrotycznej firmie odzieżowej Red is Bad dowiedziałam się, jak rewelacyjne były niektóre z nich. Wierzę, że jestem jedną z wielu, którzy dopiero teraz zdobywają wiedzę na temat kreatywnych, polskich umysłów stojących za tymi projektami. Nowy trend Dumnej Polski dotarł do polskiej ziemi w ostatnich latach.

 


 

Cezary Nawrot – polski projektant przemysłowy, wykładowca Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie i twórca FSO Syrena Sport. Fani motoryzacji w Europie byli zachwyceni tym modelem. Korpus samochodu został wykonany z samonośnej płyty podłogowej. Pod bardzo niską maską Syrena Sport znajdował się prototyp dwucylindrowego czterosuwowego silnika boksera o mocy 35 KM. Napęd przeniesiono na oś przednią za pomocą czterobiegowej skrzyni biegów. Nowością był hydrauliczny napęd sprzęgła i dźwignia zmiany biegów w podłodze. Ważący około 700 kg coupe przyspieszył do maksymalnej prędkości 110 km / h.

FSO Syrena Sport
FSO Syrena Sport

Chociaż od samego początku wiadomo było, że Syrena Sport jest tylko platformą testową nowych rozwiązań i technologii i nie wejdzie do ogólnej produkcji, nie obyło się bez presji ze strony entuzjastów motoryzacji aby rozpocząć nawet krótką serię produkcyjną. Kierownictwo FSO zostało zmuszone do zakończenia prac nad Syreną Sport i ukrycia tego jedynego prototypu. Projekt samochodu, niestety nie zgadzał się z socjalistyczną rzeczywistością, ponieważ wzbudzał pragnienie zachodniego stylu życia. Kilkanaście lat później został zniszczony wraz z innymi projektami, które niepotrzebnie zajmowały miejsce w garażu. Do dziś Syrena Sport jest uważana za najpiękniejszy projekt polskiego przemysłu motoryzacyjnego. W roku 1962 Anglicy pokazali światu model Triumph Spitfire, który uderzająco przypomina Syrenę Sport. (źródło: bit.ly/2FNpKL9)

FSO Syrena Sport
FSO Syrena Sport

Na polskich drogach za to królowała brzydsza siostra Syreny Sport. Dziś ten model traktowany jest przez miłośników motoryzacji, jako klasyk i często używany jest przez nowożeńców, jako samochód ślubny. Kto by pomyślał! Całe pięćdziesiąt lat później ta brzydka, smutna Syrenka otrzymała nowe życie! Dzięki uznaniu obecnego pokolenia, odzyskała swój szacunek, miłość i godność.

Syrena, polski samochód zaprojektowany w latach 50. XX wieku
Syrena, polski samochód zaprojektowany w latach 50. XX wieku

POLSKIE WZORNICTWO LATA 1950

Meble nie muszą być atrakcyjne, formalnie ekspansywne. Nasze życie jest wystarczająco bogate, by nie komplikować go formami wnętrz mieszkalnych – powiedziała Maria Chomentowska, wyjątkowa polska projektantka mebli, twórczyni ikon mebli dla polskiego designu, pracownik Instytutu Wzornictwa Przemysłowego w latach 1951-1977. Chomentowska stworzyła około 200 projektów.

Krzesło ‘Pająk‘ by Maria Chomentowska, 1956
Maria Chomentowska, Krzesło ‘Pająk‘, 1956
Maria Chomentowska, Krzesło ‘Płucka’, 1956
Maria Chomentowska, Krzesło ‘Płucka’, 1956

LUBOMIR TOMASZEWSKI

Kiedy znajduję skręcone gałęzie w lesie, zawsze mam wrażenie, że mówią o walce z naturą i siłą życia. Moim zadaniem jest dodanie reszty historii w języku wizualnym ~ Lubomir Tomaszewski, założyciel Ruchu Emocjonalistycznego i wybitny polski projektant okresu powojennego. Projektanci tacy jak Tomaszewski nie znali bieżącej pracy zagranicznych projektantów porcelany, bo i też nie mieli do nich dostępu. Zdawali sobie sprawę z nieznajomości technologii produkcji porcelany i słabych urządzeń technicznych w polskich fabrykach. Wiedząc o tych ograniczeniach, rzeźbiarze postanowili eksperymentować. Dzięki temu mogły powstać unikalne i oryginalne prace. Wszystko było eksperymentem. Przygoda z projektowaniem zaczęła się od małych figur, poszczególne formy łatwiej było wprowadzić do produkcji niż całe zestawy. Ponadto krótkie serie dały możliwość przetestowania rynku i sprawdzenia reakcji na produkt. Liczby miały zapewnić płynność finansową, dążyły do wysokiej sprzedaży. (źródło: bit.ly/2CLo0kH)

Lubomir Tomaszewski, 'Wielbłąd', 1957
Lubomir Tomaszewski, ‚Wielbłąd’, 1957
Lubomir Tomaszewski, 'Sarenka', 1958
Lubomir Tomaszewski, ‚Sarenka’, 1958

‚PICASSY’ MIECZYSŁAW NARUSZEWICZ

Polski projektant szkła i ceramiki, twórca oryginalnych figurek, które były niezwykle ekspresyjne i urocze w swojej formie, a w szczególności figurki zwierzęce, które stanowiły element surrealizmu i zaskoczenia. Od roku 1958 Mieczyswław Naruszewicz wraz z Lubomirem Tomaszewskim byli zatrudnieni w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego, pracowali nad figurami Ćmielów – ceramiką rzeźbiarską stworzoną w Polsce w latach 1950-1960.

Mieczysław Naruszewicz, 'Pantera', 1958
Mieczysław Naruszewicz, ‚Pantera’, 1958
Mieczysław Naruszewicz, 'Żubr', 1957
Mieczysław Naruszewicz, ‚Żubr’, 1957
Mieczysław Naruszewicz, 'Indyk', 1956
Mieczysław Naruszewicz, ‚Indyk’, 1956

Wszystkie zdjęcia podlinkowane są do orginalnego źródła.

Rekomendowane strony: desa.pl muzeumwarszawy.pl  culture.pl/en  meblostan.pl iwp.com.pl as.cmielow.com.pl

Author: Aleksandra Walkowska

Follow Walkowska Design on:
Facebook
Facebook
Instagram
Youtube
Pinterest
Pinterest
LinkedIn
Follow by Email
GOOGLE
GOOGLE
http://walkowska.com/pl/50s-komunizm-i-amerykanska-stonka-ziemniaczana/

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *